Europese krachtmeting

30-01-2019

Tegelijk met het nieuwe jaar begon het Roemeense EU-voorzitterschap, het eerste sinds dat land in 2007 lid werd van de EU. Het logo ervoor werd ontworpen door een 15-jarige scholier wiens droom het is om auto-ontwerper te worden. Het resultaat is een uiterst aerodynamische, maar verder wat moeilijk thuis te brengen wolf. De uitleg over het waarom van de wolf blijft hulpeloos steken in de mededeling dat het dier in de mythologie van veel EU-lidstaten voorkomt. En, o ja, de wolf heeft ook nog iets met biodiversiteit en zo. Het is te hopen dat de agenda van het Roemeense voorzitterschap een wat helderder lijn zal krijgen. De eerste geluiden zijn wat dat betreft trouwens bemoedigend.

 

Driehoek VS – China - EU

Een heldere lijn is ook dringend nodig in de opstelling van de EU tegenover de ontwikkelingen in de VS en China. In de aanloop naar de Europese verkiezingen krijgt dat onderwerp steeds meer aandacht. Het wordt al maar duidelijker dat alle grote vragen waar de EU mee worstelt – klimaat, technologie, energie – ook een link hebben met de toekomstige plaats van de EU in de driehoek VS – China – EU. Het begint te dagen dat de nieuwe koers van de huidige Amerikaanse regering voor de eigen rol in de wereld, het multilaterale stelsel en oude bondgenoten niet alleen een conjuncturele rimpeling is. En dat het kolossale, zelfbewuste en staatsgeleide China van Xi Jinping ook een hele nieuwe loot aan de stam van de wereldgeschiedenis is. Business as usual kan niet langer het devies zijn voor de relaties in de driehoek. De Duitse zusterorganisatie van VNO-NCW, de BDI, gaf een slinger aan de discussie hierover met een Chinanotitie in buitengewoon klare taal. Die ligt in Brussel overal op tafel. Zij benoemt openlijk de uitdagingen waar de opkomende krachtmeting tussen de Europese liberale, open en sociale markteconomie en de Chinese staatsgeleide economie voor stelt.

 

Transformative power van de EU

Vlak na Nieuwjaar liep ik door de besneeuwde en beboste heuvels bij Prolom Banja, in het verre zuiden van Servië. Een prachtig winterlandschap, een diepe stilte, met een houten kerkje. Volgens de overlevering ontving een cohort Servische adel daar in 1389 de communie, op weg naar wat de slag op het Merelveld zou worden tegen de oprukkende Ottomanen. Maar de bekoring van het landschap hier kan de indrukken van elders uit het land niet wegwassen: roestig en uitgeput, met een bevolking die snakt naar perspectief. In de hoofdstad Belgrado vinden al wekenlang massale demonstraties plaats tegen de corruptie en voor de democratie. Uit Brussel klinkt onderwijl oorverdovende stilte. De transformative power van de EU geeft even niet thuis. Opmerkelijk in het BDI China-paper is daarentegen een vierkant pleidooi om de Westelijke Balkanlanden nader tot de EU te brengen. Dan vraag je je even af wat dat nu met China te maken heeft. Maar de nota stelt dat de EU een sterke eenheid en een anker van stabiliteit moet zijn, ook voor de buurlanden. Zo moet ze een alternatief bieden voor de toenemende Chinese invloed aan de randen van de EU.

 

Europese verkiezingen

Het half jaar van het Roemeense voorzitterschap is ook de run-up naar de verkiezingen voor het Europees Parlement. Die worden eind mei gehouden. Het is zaak om het pad erheen niet te laten overwoekeren door het onkruid van de euroscepsis. Maar dan moeten meer burgers een beeld krijgen van wat er in Brussel gebeurt. Ook bedrijven kunnen daaraan een bijdrage leveren. Want het gesprek over Europa moet niet alleen in de Bestuurskamer plaatsvinden, maar ook op de werkvloer. Onder dat motto nodigde VNO-NCW half januari 170 leden van ondernemingsraden van 50 grote Nederlandse bedrijven uit voor een dag Brussel. ‘Brussel is niets’, zo hield Permanent Vertegenwoordiger Robert de Groot hen voor in het imposante Charlemagnegebouw van de Commissie dat anders deed vermoeden. Uiteindelijk is de Brusselse besluitvormingsmachine niet anders dan een ingewikkelde dans van de lidstaten om tot besluiten te komen. Daarna spraken de OR-leden een uur met Commissaris Frans Timmermans. De dag werd afgerond met een discussie met Europarlementariërs Caroline Nagtegaal en Wim van de Camp. Brussel is niets, maar bleek wel zo boeiend dat ook aan het eind van de dag niemand zijn e-mail zat bij te werken in de zaal.

 

Winand Quaedvlieg is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van kantoor Brussel van VNO-NCW