‘Europa is niet alles, maar zonder Europa is alles niets’

20-02-2018

In hetzelfde Brusselse park waarin de plenaire zittingszaal van het Europese Parlement naar verluidt langzaam in het moeras wegzinkt, en het splinternieuwe Museum voor Europese Geschiedenis een pakkend beeld geeft van de gedachtenstromen en historische gebeurtenissen die de EU vormden, ligt ook het Belgische Museum voor Natuurwetenschap. Het heeft een prachtige verzameling niet erg pacifistisch ogende Iguanodons en andere dinosaurussen. Daarmee is het naast de sprankelende Jugendstilgevels, de Grote Markt en het de gevestigde orde bespottende en bespattende Manneke een van de grote attracties van Brussel. Het is een safe bet als neefjes en nichtjes in Brussel op bezoek komen.

 

1430 en 2630

Dinosaurussen zijn altijd goed voor een bespiegeling over de relativiteit van het heden. Het heden in perspectief plaatsen: dat was ook het centrale thema van Sigmar Gabriel, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, op de befaamde Munich Security Conference dit jaar. Hij memoreerde dat vanaf de jaren 1430 Europa aan haar onstuitbare opmars in de wereld begon, terwijl China zich juist stapsgewijs uit de wereld terugtrok. Hoe zouden historici nu over 600 jaar naar onze tijd kijken, waarin het omgekeerde het geval lijkt te zijn? China is volgens Gabriel het enige land in de wereld met een samenhangende geopolitieke en economische strategie en dat valt China niet te verwijten. Wèl verwijtbaar volgens hem is dat Europa er geen antwoord op weet te formuleren. Zo dreigt de EU het vijftiende-eeuwse China achterna te gaan.

 

Uit de reeks voordrachten in München doemt een opvallend uitgekristalliseerd beeld van de nieuwe wereld op: China stoomt op, Rusland en China testen en verstoren de eenheid van de EU, we weten niet meer zeker of het Amerika dat we kenden er nog is, Afrika zien we als een probleemcontinent in plaats van als een kansencontinent. En veel onzekerheid over rogue states en fundamentalistische groepen dichtbij en ver weg. Onderwijl is Europa met zichzelf bezig. Voor Gabriel is de inzet voor de toekomst helder: ‘Europa is niet alles, maar zonder Europa is alles niets’. En, Benjamin Franklin citerend: ‘We must hang together; if not we will hang separately’. Maar samenhang krijgen we alleen als we beseffen hoezeer de internationale context de uitdagingen voor Europa bepaalt. Dat was de kernles uit de Beierse hoofdstad.

 

Stappen en een ijkpunt

Dat werkt ook door naar een serie dossiers die ons nu in Brussel bezig houden, de EMU/euro voorop. Een vervolmaking van de EMU en euro is onontkoombaar, maar over de manier waarop is de EU zeer verdeeld. In december deed de Commissie concrete voorstellen over welke stappen gezet kunnen - en moeten – worden. In juni moeten daarover besluiten vallen. Om het debat in Nederland een ijkpunt te geven publiceerde de Raad van State in november vorig jaar op voorstel van Kamerlid Omtzigt een lezenswaardig rapport, ‘De staat van de euro’. Het was deze maand onderwerp van een druk bezocht seminar. Het rapport geeft een helder overzicht van alle issues die spelen, en van de voor- en nadelen van mogelijke beleidsopties. Maar op één punt is het stuk eenduidig: de euro is een evident Nederlands belang; hij heeft ons veel voordeel gebracht en moet daarom behouden blijven.

 

Alfa en omega

De alfa en de omega bleef ook de afgelopen maand de Brexit. Eind januari organiseerden VNO-NCW en MKB-Nederland samen met de overheid een groot informatie-event voor ondernemers. Het was een week van te voren reeds dik overtekend. Hans de Boer en Staatssecretaris EZK Mona Keijzer gaven eensgezind een simpele boodschap: we doen er alles aan om een goede overgangsregeling met de Britten te krijgen, maar wacht daar als ondernemer niet op; bereid je voor, ook op het slechtste scenario van een no deal tussen de EU en het VK. Hiervoor lanceerden de ondernemers, banken en de overheid www.hulpbijbrexit.nl. En een paar dagen geleden bezocht de Britse minister van Financiën Philip Hammond Hans de Boer en sprak met een groep leden. Hij waarschuwde dat vele Europeanen in een staat van ontkenning verkeren: zij verspillen hun energie aan de hoop dat Brexit niet doorgaat, in plaats van aan constructieve oplossingen te werken. Zo gaat kostbare tijd verloren. Het was alsof de Nederlandse regering goed meeluisterde. De volgende dag nam zij het besluit 800 douaniers en 140 medewerkers voor de NVWA te gaan werven.

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW