De toekomst van de EU – nieuwe horizon of rode lijn?

15-11-2017

‘Als u uw ogen sluit en naar de toekomst kijkt, bent u dan voor de nieuwe horizonnen van Macron, of voor de rode lijnen van Lindner?’, zo vroeg het Duitse blad Die Zeit onlangs aan François Villeroy de Galhau. De gouverneur van de Franse Centrale Bank haalt de anekdote aan in een debat van de Brusselse denktank CEPS over de toekomst van de EU. Bij de toekomst van de EU is een van de eerste onderwerpen natuurlijk hoe verder te gaan met de EMU en de euro. De Franse president wil flinke stappen voorwaarts zetten en een economische unie naast de monetaire zetten. Christian Lindner, de leider van de Duitse liberalen die binnenkort deel zullen uitmaken van de Bondsregering, zet zijn hakken daarentegen diep in het zand. Villeroy de Galhau koerst behendig door het CEPS debat. In uitstekend Engels en met een arsenaal aan kwinkslagen en bon mots pareert hij vragen van journalisten in de zaal. Want hij weet dat elk woord op een goudschaal gewogen zal worden. Rustig pleit hij voor de noodzaak om nu aan de EMU te bouwen. Maar hij benadrukt ook dat de Banque de France altijd voor economische hervormingen heeft gepleit. Ook voor de Nederlandse politiek is de vraag van Die Zeit relevant. Maar wellicht is het wel geen of-of. Mooie zomerdagen beginnen vaak met rood op de horizon dat langzaam doorgloeit tot een stralende dag.

 

De toekomst van de EU: vooruit en achteruit

Een stralende dag, maar wel een herfstdag, is het ook in Londen, als we terugrijden van de City naar het vliegveld. Eerder op de dag heeft premier May in Downing Street een delegatie van BusinessEurope ontvangen waaraan ook de algemeen directeur van VNO-NCW Cees Oudshoorn (op de foto bovenaan tweede van links) deelnam. Het gespreksthema was uiteraard de Brexit. In het VK neemt de boosheid bij bedrijven over zwabberende Brexitkoers van de Britse regering toe. De voorzitter van de CBI, de zusterorganisatie van VNO-NCW, sprak op hun congres dan ook zonder gêne over de soap opera van de Brexit. Als de omgang met de belangrijkste politiek-economische issue van het VK in jaren zo gekwalificeerd wordt gaat er iets helemaal niet goed. En de onrust en de zorg zijn geenszins beperkt tot het VK. Ook Oudshoorn hield de premier voor dat momenteel 80 procent van het Nederlandse bedrijfsleven geen fiducie heeft in een ordentelijke afwikkeling van het Brexit-proces. ‘Geef ons snel duidelijkheid, en voorkom een cliff edge scenario’, was de unanieme boodschap van de Europese delegatie aan de premier. Ook ver buiten Europa stelt bijvoorbeeld de Japanse auto-industrie zich de vraag wat na de Brexit de toekomst van hun productiefaciliteiten in het VK zal zijn. Europa wil vooruit denken over de toekomst van de EU, de EMU en een economische unie. Maar het VK lijkt vooral achteruit te willen denken. En de tijd begint langzaamaan erg krap te worden om nog tot inzicht te komen.

 

Bunkers, belangen en de toekomst van de EU

In het Britse debat wringen politici zich in alle bochten om een uitweg te zoeken uit de zelf gegraven slangenkuil. Maar ook in Nederland moeten we wellicht uit een kuil kruipen. Ons EU debat van de afgelopen jaren leek gedomineerd door een rijk palet aan kleuren. Het ging over rode lijnen en gele, oranje en rode kaarten. Achter al die kleuren lag vooral de neiging om ons in onze bunker te verschuilen en lekker heel hard 'nee'! te roepen door het schietgat. In de Brusselse praktijk zie ik echter een heel andere realiteit. De Vereniging van Ziekenhuizen is in Brussel niet met kleuren bezig, maar met de mogelijke budgettaire gevolgen voor de zorg van Europees begrotingstoezicht of de regels over de elektromagnetische straling van apparatuur. En de Visfederatie is gericht op het Meerjarenplan voor de Noordzee, de manier waarop de EU in een wereld waar China overal licenties krijgt visserijakkoorden kan afsluiten zodat de aanvoer van grondstoffen veiliggesteld kan worden, of de duurzaamheid van kweekvis. En zo heeft elke Nederlandse sector wel een heel scala van concrete belangen die in Brussel bepaald worden. Constructief meedoen, en goed beslagen ten ijs komen met argumenten waar de anderen niet omheen kunnen, werkt dan beter dan in die bunker vluchten. Als we meer beseffen hoe groot en concreet die belangen zijn en hoe we ze kunnen beïnvloeden krijg je ook in Nederland een ander debat over Europa en de toekomst van de EU.

 

Winand Quaedvlieg

is permanent gedelegeerde in Brussel en hoofd van Kantoor Brussel van VNO-NCW