ATV-dagen
Onderneming (1986): De terugkerende strijd om de arbeidstijd
Het thema arbeidstijd- of arbeidsduurverkorting komt met enige regelmaat voor in de kolommen van werkgeversbladen. In de vroege jaren tachtig was de hoge werkloosheid – gekoppeld aan een slechte rendementspositie van bedrijven – het argument voor arbeidstijdverkorting. In november 1982 vonden kabinet, vakbeweging en werkgevers elkaar in het later zo veelbesproken Akkoord van Wassenaar (dat overigens pas in de geschiedenisboekjes zijn naam kreeg). De overheid zou de druk van de collectieve lasten verminderen, de vakbeweging zou in zijn cao-eisen meer rekening houden met het noodzakelijke rendementsherstel van bedrijven en werkgevers zouden bijdragen aan een betere verdeling van het beschikbare werk.
Een van de middelen daarvoor was een verkorting van de arbeidsduur op jaarbasis met 5 procent. Veel bedrijven en bedrijfstakken hielden er tot de dag van vandaag als tastbaar relikwie hun atv-dagen aan over.
Het Akkoord van Wassenaar - achteraf vaak betiteld als de geboorte van het poldermodel - stimuleerde de vakbeweging in de loop van de jaren tachtig het onderwerp arbeidsduurverkorting vaker op de agenda te zetten. Zo streefden de bonden in 1985 naar een collectieve 36-urige werkweek. Dat leverde massaal verzet van werkgeverszijde op. "De suggestie als zou de strijd tegen de werkeloosheid staan of vallen met een onmiddellijke invoering van een 36-urige werkweek is volstrekt onjuist", begon bijvoorbeeld een lang betoog in het VNO-weekblad Onderneming van 8 maart 1985.
"Voor een gezond werkgelegenheidsbeleid is het onverantwoord het cao-overleg voor 1985 volledig eenzijdig te richten op een verdere algemene verkorting van de arbeidstijd tot een 36-urige werkweek." De werkgevers betoogden dat economische groei de beste voorwaarde was voor groei van de werkgelegenheid. Talloze studies leken het gelijk van de werkgevers te bevestigen.
Anderhalf jaar later is de kou uit de lucht. Onderneming van 10 oktober 1986 kan melden dat "de visie van de vakcentrales realistischer is geworden". De FNV schuift de verkorting van de werkweek naar "gemiddeld 36 uur" door naar het ondernemings- of bedrijfstakniveau. Er worden geen eisen meer gesteld aan tempo en vorm waarin verdere atv gestalte moet krijgen.
VNO-blad Onderneming was opvolger van De Nederlandsche Onderneming (1968-1972). Het laatste nummer verscheen op 5 september 1995. Twee weken later verscheen het eerste nummer van Forum, het opinieblad van de Vereniging VNO-NCW.