21-06-2012 - Met een kabelbaantje omhoog bezoek ik 's morgens de 'sugar loaf'. Het is een steile hoge rots waarvandaan je een fantastisch uitzicht hebt over de stad Rio de Janeiro. De zee rondom, zeeschepen, de vele stranden, baaien, dicht beboste heuvels, kantoren, hoge woontorens, de kleurrijke favela's (krottenwijken) die tegen de heuvels opkruipen. Alle denkbare tegenstellingen van de wereld zijn hier in Rio wel aanwezig.
Passie
Kenmerk is de joie de vivre die mensen hebben. Hun vriendelijkheid en behulpzaamheid. Gisteren hoorde ik op een terrasje twee al bejaarde mannen muziek maken met gitaar en accordeon. De liederen kwamen uit hun tenen, zo'n passie.
Er is ook een andere kant in Rio. In de favela's (krottenwijken) in het noorden van de stad voeren drugsbendes, milities en politie een heuse oorlog. In de favela's dichterbij het centrum zijn de drugsdealers weggejaagd.
WK voetbal en Olympische Spelen
Rio is een geschikte plaats om een wereldconferentie als Rio+20 te houden. Burgers van Rio krijgen drie dagen vrij, niet om de conferentie te bezoeken maar om het verkeer te ontlasten. De burgers hier zijn waarschijnlijk meer geïnteresseerd in het wereldkampioenschap voetbal in 2014 en de Olympische spelen in 2016, die ook in Rio gaan plaatsvinden. Daarvoor is deze Rio-conferentie een mooie vooroefening.
Heel saai
Vanmiddag (woensdag) begint de formele Rio-conferentie pas echt. Het zal tot vrijdag duren in het Rio Centro. Dat kun je vergelijken met alle ruimtes van de RAI in Amsterdam bij elkaar. Met restaurants, een bank, een grote ruimte voor de eigenlijke vergadering en tal van side-events in tijdelijk opgetrokken ruimtes.
Ik zie op een enorm televisiescherm hoe regeringsleiders hun verklaringen voorlezen. De president van gastland Brazilië (Rousseff), Uruguay (Mujica) en VN-baas Ban Kin-moon. Heel saai. Maar weinig mensen luisteren. Door de akoestiek is het ook heel slecht verstaanbaar. Het levendigste zijn de gebaren van de doventolk op het scherm. Een prettige onderbreking is ook de korte boodschap die astronaut Andre Kuipers vanuit de ruimte naar planet earth in Rio stuurt.
'Vrienden van artikel 47'
In de komende dagen zullen de speeches van VS-minister Clinton en de Franse president Hollande de hoogtepunten worden. (Ik hoop natuurlijk dat ook onze staatssecretaris Knapen, die zich hier minister mag noemen, wel wat aandacht gaat krijgen.) Maar de inhoud van de slotverklaring ligt feitelijk vast.
Ik pak er één concrete passage uit: Artikel 47. In diplomatieke bewoordingen spreekt dit het belang uit van maatschappelijke verslaglegging. Het artikel moedigt bedrijven -met name de grote- aan om maatschappelijk verslaglegging te 'overwegen'. Ook bepaalt artikel 47 dat hiervoor modellen voor worden ontwikkeld (een 'roadmap'). Dat zal gaan gebeuren door UNEP (de VN-organisatie voor milieu) en GRI (het Global Reporting Initiative, gevestigd in Amsterdam). Dat hoor ik op een side-event dat wordt georganiseerd door de landen die zich 'vrienden van artikel 47' noemen. Dit zijn eigenlijk alle landen die een wettelijke verplichting tot maatschappelijke verslaglegging kennen: Denemarken, Frankrijk, Zuid Afrika. De directeur van de Deense werkgeversorganisatie benadrukt dat maatschappelijke verslaglegging flexibel moet zijn. Dat wil zeggen: het moet gaan over onderwerpen die 'materieel' van belang zijn. Het verslag kan geen doel op zich worden.
Slotverklaring
Belangrijker nog dan het verslag is het interne proces dat leidt tot het verslag. Daarmee ben ik het ten dele eens. Een onderneming kan een 'dashboard' aan indicators hanteren om de eigen organisatie te besturen. Inclusief indicatoren op het gebied van duurzaamheid. De prestaties op die indicatoren is een zaak van voortdurende aandacht, waarover je aan het eind ook nog eens kunt rapporteren.
Een ander belangrijk punt, waarover trouwens het zwaarst is onderhandeld, zijn de duurzaamheidsdoelen. Daar hebben ook ceo's van grote Nederlandse bedrijven voor gepleit in via Nu.nl en het ANP. Er zijn geen getallen genoemd in de slotverklaring, maar die gaan er wel komen.
Regeringen: bedrijven nodig
Ik kijk terug. De verwachtingen van Rio waren niet hooggespannen. Er zat niet meer in dan er is uitgekomen. Het bedrijfsleven heeft zich de grote motor van duurzaamheid getoond. Dat erkennen regeringen ook: ze hebben bedrijven nodig. Omgekeerd wil het bedrijfsleven ook als partner worden erkend in de beleidsvorming (een slotconclusie van Peter Bakker op de Business Day). Het dringt aan op een actieve politiek.
Duurzaamheid is ieders belang
Je kunt misschien spreken van de spirit van Rio. Een beweging rondom duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen, zoals je vroeger een vredesbeweging, een vrouwenbeweging (en een vakbeweging) had. Een milieubeweging nieuwe stijl die er al was, zich verbreedt, is versterkt door Rio en zal doorgaan. In mensen, bedrijven, NGO's en zeker ook in de politiek.
Die nieuwe duurzaamheidsbeweging had een lange aanloop, is al begonnen in 1972 met het rapport van de 'Club van Rome'. De echte innovaties komen nu en zullen meer schaalgrootte krijgen als bedrijven hun kansen ontdekken. Achter de koplopers wordt een groep achtervolgers zichtbaar. In die beweging kan iedereen, op zijn plek, meedoen. Als ondernemer, werknemer, burger, consument. In je eigenbelang, in het belang van anderen, nu en in de komende wereld.
Huib Klamer
Secretaris Maatschappelijk Ondernemen bij VNO-NCW en bij Global Compact Nederland
PS: Dit was mijn laatste Rio-blog. Ik stel uw reactie op prijs.
Lees ook de voorgaande blogs, 1 (voorbeschouwing): Papierloze conferentie
En blog 2 (verslag donderdag): Europarlementariërs thuisblijven?
En blog 3 (verslag vrijdag): Ban Ki-moon gelooft in bedrijfsleven
En blog 4 (verslag zaterdag): Gewaagd wanhoopsoffensief
En blog 5 (verslag zondag): Enthousiasme nodig voor wonder
En blog 6 (verslag maandag): Consument is zwakke schakel
En blog 7 (verslag dinsdag): 'We laten ons niet afremmen'