02-05-2002 - Hij heeft de hele wereld over gereisd, maar aan het Zeeuwse strand komt Wout Dekker tot rust. Daar herstelt hij het evenwicht tussen zijn baan als topman van het wereldwijde voedselconcern Nutreco, zijn gezin en zichzelf. Portret van een man in een kwetsbare sector.
Tussen het krijtpak en het waadpak. Daartussen ligt de wereld van Wout Dekker. Hij is sinds twee jaar topman van Nutreco, en neemt daadkrachtig alle verantwoordelijkheden en plichten die daarbij horen op zich. Maar ergens blijft hij de man die het liefst aan de kust staat te vissen, terwijl de golven aanrollen en de regen neerplenst.
Hij is 45. Van een midlife-crisis is weinig te bespeuren, al gaat de haargrens omhoog. Hij maakt een nuchtere, niet al te open indruk. Iemand met beide benen op de grond. Ogen die ietsje dichtknijpen als de vragen persoonlijk worden. Zijn gezin is nog tamelijk jong. Een dochter van dertien, een zoon van twaalf. Ook dat schept verplichtingen. Hij moet af en toe als supporter bij hockey- en voetbalwedstrijden zijn. Doordeweeks lukt het hem lang niet altijd om met vrouw en kinderen te eten, maar op zaterdag trekt het gezin - na de sportactviteiten - meestal naar Oostkapelle om daar het weekend te vieren.
Oostkapelle in Zeeland. Daar liggen de wortels van Wout Dekker. Zijn grootouders van vaderszijde woonden er, en bij hen werd menig vakantie doorgebracht. De zee was en is een gezamenlijke liefde in de familie. Ook voor Wout, zijn twee zussen en een broer. Nog steeds treffen ze elkaar daar - met hun kinderen. Dan is het alsof de tijd niet heeft stilgestaan. Er wordt gevist, gevolleybald, gevoetbald, gevliegerd en bijgepraat.
De grootouders van moederszijde hadden een boerderij in Markelo, in Twente. En ook dat is van invloed geweest op zijn vorming. Het groen van de landbouw en het blauw van het water zijn in zijn werk volledig geïntegreerd. Want Nutreco heeft een agricultuur-poot (diervoeder, verwerking pluimvee- en varkensvlees) en een aquacultuur-poot (viskweek en visvoer).
Het bedrijf heeft werkmaatschappijen in 22 landen, met 13.000 werknemers en een omzet van 3.835 miljoen euro. Op agri-gebied is het een van de grootste Europese spelers, op het gebied van visvoer, viskweek, visverwerking en distributie zelfs wereldmarktleider. In deze jongste tak van de voedselindustrie is een enorme ontwikkeling gaande.
"Het gaat allemaal razendsnel en het lijkt wel of het allemaal steeds sneller gaat. Wij proberen strategisch vooruit te kijken. Voor ons bedrijf is dat van het grootste belang. De voedingsmiddelensector is namelijk heel kwetsbaar. Dat heeft te maken met de discussies over voedselveiligheid en duurzaamheid, en met het feit dat wij bezig zijn met dieren, die op een zeker moment toch gedood worden om als voedsel te dienen. Wij zijn ons daar ontzettend van bewust. Juist daarom gaan wij het gesprek erover aan; met onze werknemers, onze klanten, niet-gouvernementele organisaties en de overheid. Wij willen duurzaam en diervriendelijk ondernemen. We hebben als doelstelling om de komende jaren 5 tot 10 procent van onze producten het etiket biologisch te geven. Dat is een ambitieuze doelstelling, want zelfs in landen waar biologisch voedsel een succes is, vormt het hoogstens 2 procent van het totaal."
Inspanning
Een gesprek over Wout Dekker zelf is toch al snel een geanimeerd gesprek over zijn bedrijf. Over het sociale en milieujaarverslag dat onder zijn bewind voor de tweede keer is uitgebracht, over het streven in de sector een voorloper te zijn op het gebied van veiligheid en milieu, om de plussen en minnen van het voedingsvraagstuk in kaart te brengen en vervolgens de beste strategie te kiezen. Het gaat over de eindigheid van hulpbronnen en het commerciële eigenbelang.
Logisch dat de voorzitter van de raad van bestuur van zo'n bedrijf daar helemaal vol van zit. "Als ceo moet je de eigenaar zijn van de bedrijfsstrategie en de missie. Dat is mijn taak. Ik ben het gezicht van deze onderneming. Werknemers moeten trots kunnen zijn op hun baas. Maar ik doe het zeker niet alleen. Ik ben een teamspeler, en ik weet dat ik mensen om me heen moet hebben die aanvullende eigenschappen hebben. Ik ben meer ondernemer dan manager, ik heb veel ideeën en een brede interesse, maar ik ben geen
finisher die tot het uiterste gaat. Daar heb ik anderen voor nodig."
"Ik ben geïnteresseerd in mensen. Ik geloof in teams en elke mening telt, maar ik denk dat ik anderen soms verras door hardheid. Op een zeker moment moet duidelijk worden of iemand resultaten thuis brengt of niet. Dat geldt ook voor mijzelf: als ceo heb je steeds minder excuses om je achter te verschuilen, je hebt zelf zwaar invloed op het beleid, jij bent degene die het moet doen. Ik word ervoor betaald om dingen op tijd te corrigeren. Daar is een zekere flinkheid voor nodig. Wij bij Nutreco houden van flinke mensen. Mensen die succes behalen, maar ook blijven staan als het tegen zit. Bij sollicitatiegesprekken ben ik er met name in geïnteresseerd hoe iemand omgaat met tegenvallers."
Hypermodern
Het hoofdkantoor in Amersfoort is net betrokken. Het pand, gebouwd in de jaren twintig van de vorige eeuw, is robuust van buiten, hypermodern van binnen. Beton op de vloer, veel roestvrijstaal, veel glas en hout. Een vide geeft uitzicht van de begane grond naar de eerste verdieping en de zolder. Hier gelden de regels van de transparantie en de schone-bureau's. Geen stapels papier, zo min mogelijk ruimtelijk archief. Alles gaat zoveel mogelijk digitaal. De werkplekken zijn flexibel en de computers zijn
laptops. Iedereen kan in principe overal gaan zitten. Aan leestafels, vergadertafels of in glazen cabines. Dat maakt het hoofdkantoor uitstekend geschikt voor vergaderingen en bijeenkomsten met de internationale staf. Het is in het kantoor wekelijks een komen en gaan van groepen mensen.
Het is nog wel wat wennen. Ook voor Dekker zelf. Zijn tafel is helemaal leeg. Geen foto's, geen persoonlijke eigendommen. Hij heeft alleen een kastje met twee laden om het hoogst noodzakelijke in op te bergen. Als hij er niet is, wordt zijn kamer met glazen wand - die wel verduisterd kan worden - door anderen als vergaderzaaltje gebruikt. Toppunt van flexibiliteit. En dat voor een topman die al haast negentien jaar bij hetzelfde bedrijf werkt.
Hij begon in 1983 bij Trouw International, onderdeel van BP Nutrition. Net afgestudeerd aan de Landbouwuniversiteit Wageningen, afdeling zoötechniek. "Ik had eigenlijk geneeskunde willen doen, maar ik werd twee keer uitgeloot. En die breedheid van de Wageningse studie beviel me zo goed, dat ik daar bleef hangen." Na zijn afstuderen overwoog hij zelfs een promotie-onderzoek. Maar toen de fondswerving een probleem bleek, kreeg hij een baan bij BP Nutrition, en besloot daarvoor te kiezen.
"Het had dus ook heel anders kunnen lopen. Ik had ook arts of wetenschapper kunnen zijn. Het leven hangt van toevalligheden aan elkaar. Maar dat is niet het enige. Je moet wel de kansen gebruiken die je krijgt. Dat heb ik altijd gedaan. En ik heb ook het grote geluk gehad dat er bazen waren die in mij geloofden en me kansen gaven."
"In de tijd dat ik van de universiteit kwam, vond de helft van de afgestudeerden niet direct een baan. En áls je een baan vond, moest je je eerst waar maken, een vak leren en iets proberen toe te voegen aan de organisatie. Tegenwoordig is dat anders. Ik krijg hier nu mensen die vragen wat de organisatie hen te bieden heeft, wat hun carrièreperspectieven en opleidingsmogelijkheden zijn. Eerst was dat wennen, maar nu weet ik hoe belangrijk het is om de goede mensen aan te trekken en bij het bedrijf te houden. En ik spreek mensen aan op hun professionaliteit en op de verwachtingen die ze hebben gewekt."
Mensenkant
Een van de belangrijkste perioden in zijn leven, was zijn tijd in Chili. "In 1988 gingen mijn vrouw, een Wageningse ingenieur, en ik daar voor tweeënhalf jaar naar toe. Ik werd directeur van de Chileense werkmaatschappij van Trouw, met een veevoerfabriek, een zalmkwekerij en een handelsbedrijf. Daar heb ik enorm veel geleerd: de mensenkant en de geldkant van de bedrijfsvoering. Het was een interessante tijd: het laatste jaar van Pinochet, de volksraadpleging en de eerste gekozen president na zeventien jaar. Chili zette zijn eerste stappen op weg naar democratie. Prachtig om van dichtbij mee te maken."
"In 1994 werd Nutreco opgericht, via een
managementbuy-out, waar ik ook bij betrokken was. Drie jaar later zijn we naar de beurs gegaan. Dat waren spannende tijden, zeker financieel gezien. We werkten naar die beursgang toe, dat is een hoogtepunt in het bedrijfsbestaan. Ik ben er trots op als ik zie wat we sinds 1994 gepresteerd hebben."
"Jarenlang heb ik enorm veel gereisd. Onze werkmaatschappijen zitten bijvoorbeeld in de Benelux, Noorwegen, Spanje, Schotland, Canada en Chili. Ironisch genoeg ga ik in mijn vakanties het liefst naar Zeeland. Ik vind het vooral interessant om met mensen uit andere culturen samen te werken, om te zien hoe zij dingen aanpakken en oplossen. Ik geniet van de verschillen. Als ceo reis ik nu wat minder. Het laatste jaar is wat dat betreft relatief rustig geweest. Daardoor zie ik mijn kinderen ook vaker."
"Nee, ik ben niet bang dat de kinderen me later verwijten dat ze me niet vaak genoeg hebben gezien. Dat gesprek ga ik met vertrouwen tegemoet. De weekenden zijn voor het gezin. Ik probeer de goede balans te vinden tussen werk, gezin en mezelf. Daar zit wel een spanning tussen. Ik heb altijd een gevecht met de tijd. Ik kom ook te weinig aan vissen toe. Als ik met een
jetlag terugkom van een reis, ga ik het liefst door naar Zeeland om de zee te zien en een nacht te vissen. Dat heb ik nodig om in evenwicht te blijven."
"Het gaat niet eens zozeer om het vissen, het is vooral een excuus om lekker buiten te zijn en gewoon te blijven staan in de regen omdat je toch al nat bent. Het waadpak en het krijtpak, ik draag ze allebei graag. Ik voel me een bevoorrecht mens."
Schaars
Zijn privé-leven houdt hij zoveel mogelijk gescheiden van zijn werk, vooral ook omdat er volgens hem 'niets bijzonders' in gebeurt. En omdat zijn vrije tijd zo schaars is. Bijzondere hobby's heeft hij ook niet. Hij is drie keer aanwezig geweest bij een cursus golfen op woensdagavond. "Zo'n vaste avond werkt gewoon niet. Daar moet je jezelf ook niet toe verplichten, want dat haal je nu eenmaal niet. Ik heb deze week ook weer vijf dinerafspraken en drie lunchafspraken. En ik houd er niet eens van."
Aan lezen komt hij ook niet toe. Heeft al vier vakanties
De ontdekking van de hemel meegesjouwd, maar het is nog niet uit. Als hij leest, leest hij tijdschriften en hier en daar een managementboek. Hij zou wel meer willen sporten, maar kan dat niet fanatiek doen, omdat hij sinds zijn zeventiende last heeft van een voetbalknie. Nu blijft het bij fietsen en wandelen.
Daarom is praten over zijn werk het boeiendst. "Er is nog geen jaar geweest dat ik routineus mijn werk deed. Integendeel. Ik snak er wel eens naar dat het wat minder spannend is. Maar dat is volgens mij een probleem dat bij deze tijd hoort. De veranderingen zijn altijd indringender en sneller dan je kunt voorspellen. Ik ben erg resultaatgedreven. Kijk uit naar de maandelijkse of wekelijkse omzetten. Die wil ik op vrijdagmiddag zien en ik kick erop als ze goed zijn. Als ze minder zijn, en we hebben dat zien aankomen, kan ik er ook goed mee omgaan. Maar over het algemeen zijn de resultaten in al die jaren gelukkig omhoog gegaan. En wat is er leuker dan spelen in een
winning team?"
Verre van perfect
Hij heeft geen stille droom. Wil niets anders worden. Hij heeft zich verbonden met Nutreco en wil het bedrijf verder zien groeien. "We hebben enorme idealen, we willen marktleider zijn, we zijn voortdurend bezig met voedselveiligheid en duurzaamheid. En wij zijn de eersten om te zeggen dat we verre van perfect zijn. Er valt een hoop te verbeteren. Maar wij geven aan wat onze ambities zijn, en daarop willen we worden afgerekend."
"En wat mezelf betreft, ik had nooit gepland dat ik ceo zou worden. Het is stapje voor stapje gegaan. Ik heb het geluk gehad dat ik mee kon groeien met de ontwikkeling van dit bedrijf. En ik heb voor mezelf in elke fase hoge doelen gesteld. Misschien is die instelling nog wel de vrucht van mijn calvinistische opvoeding. Als je talenten krijgt, moet je er ook wat mee doen. Je kunt er voor kiezen om dat niet te doen, maar daar houd ik voor mezelf niet van. Van mijn kinderen accepteer ik dat trouwens ook niet. Het is best als ze een wedstrijd verliezen, maar niet als ze het er zelf ook bij hebben laten zitten. Je hoort gewoon goed je best te doen."
C.V. Wout Dekker
1956 Geboren in Rijswijk
1975 VWO
1983 Afgestudeerd Landbouwuniversiteit Wageningen
1983 In dienst bij Trouw International
1988 Directeur Trouw de Chile Holding S.A.
1991 Algemeen directeur Europa en Zuid-Amerika
1993 Algemeen direteur BP Nutrition Aquaculture
1994 Oprichting Nutreco
1996 lid Raad van Bestuur
1997 Beursgang Nutreco
2000 Voorzitter raad van bestuur Nutreco
Corien Lambregtse
forum@vno-ncw.nl