Roger Dassen - Alpha-man in cijferland

22-12-2005 - Klassieke talen en geschiedenis waren zijn grote liefde. Maar Roger Dassen voelt zich als een vis in het water in zijn 'tweede keus' accountancy. Portret van een gedreven cijferaar.

Een 'bright young man', 'a wise head on young shoulders'. Het zijn maar twee typeringen van Roger Dassen (40), opgetekend bij zijn aantreden als bestuursvoorzitter van accountants- en adviesorganisatie Deloitte, halverwege dit jaar. Dassen - klein van stuk, jeugdig - moet zelf om die lovende kwalificaties lachen. Om deze vervolgens razendsnel te relativeren. "Als je aan een job als deze begint, weet je dat er naar je wordt gekeken. En het is leuk als het oordeel positief is. Maar voldoen aan de verwachtingen die binnen het bedrijf leven, dat is wat mij drijft."

Dassen is helemaal into Deloitte. Hij praat met graagte, maar vooral over het bedrijf. Persoonlijk getinte vragen weet hij vaak verrassend snel op corporate niveau te tillen. Hij was de accountant die eind 2002, begin 2003 de onregelmatigheden in de boekhouding van Ahold in de openbaarheid bracht, door zijn weigering een goedkeurende handtekening onder de jaarrekening van het bedrijf te zetten. Dassen wil aan die periode liever niet veel woorden besteden. Wel wil hij kwijt dat het 'een ongelofelijk goede leerschool was'. "Niet alleen vaktechnisch, maar ook waar het gaat om het managen van processen." Keerzijde van het verhaal is dat die periode een zware wissel heeft getrokken op zijn privéleven. "Het was een tijd van ongelofelijk lange dagen, onder grote druk werken, je realiserend dat er veel op het spel staat."

Halverwege dit jaar werd Dassen gevraagd voor het bestuursvoorzitterschap van 'zijn' bedrijf, na zeventien jaar voornamelijk in de 'uitvoering' te hebben gezeten.

In rustiger vaarwater terechtgekomen?

"Nou nee. De branche staat volop in de belangstelling. Dat geldt ook voor dit bedrijf. In reactie op de kritiek die er was op de rol van accountants in de grote boekhoudschandalen, zijn allerlei maatregelen genomen. Dat is begrijpelijk. De beroepsgroep is jarenlang een gesloten gemeenschap geweest met een hoog ivoren torengehalte. Iedereen had zoiets van: laat maar, ze weten wel waar ze mee bezig zijn. Zelf dacht ik dat ook. Dat wil niet zeggen dat er geen fouten zijn gemaakt. Ik denk dat we ons veel eerder bewust hadden moeten zijn van de publieke gevoeligheid van wat we doen. We hadden daar slimmer mee moeten omgaan."

En dan uitgerekend bij uw aantreden een pleidooi houden voor het verhogen van de salarissen van de partners van Deloitte…

"We zijn de grootste in de financieel-zakelijke dienstverlening. Dat is een positie waar ik trots op ben. Maar ik wil dat we ook worden erkend als de beste. Dáár ga ik voor. Dat lukt alleen niet als de winstgevendheid van de organisatie achterblijft bij die van de collega's - en daarmee de hoogte van de partnerinkomens. En dan loop je het risico dat mensen zeggen: 'Leuk bedrijf hoor, maar ik kan elders veel meer verdienen'. De rentabiliteit moet dus tenminste on par zijn."

U was een jonkie bij uw aantreden. Hoe werd daar tegenaan gekeken?

"Veel mensen zeiden: joh, ben je niet té jong? Wat is er dan nog na dit leven? Eerlijk gezegd heb ik daar niet over nagedacht. Ik heb nooit aan carrièreplanning gedaan. En voorlopig ben ik ook niet van plan dat te gaan doen. Je moet datgene waarvoor je hebt gekozen met elan doen. Wanneer een volgende stap er komt, whatever that may be, dat zie ik dan wel weer. Ik heb bij het begin van mijn carrière bij Deloitte niet zoiets gehad van: in 2005 moet het gebeurd zijn, dan wil ik die tent leiden."

Hij heeft er inmiddels zeventien jaar bij Deloitte opzitten. Een hele tijd. Maar zo voelt hij het niet. "Door alles wat ik in die tijd heb gedaan, heeft de verveling weinig vat op mij gehad. Ik ben technisch, maar ook commercieel bezig geweest. En ik heb er altijd dingen naast gedaan. Zo ben ik hoogleraar auditing (accountantscontrole, red.). Dat geeft je mogelijkheden tot reflectie. En dat is voor mij best belangrijk."

Dassen zegt zich in zijn nieuwe rol als een vis in het water te voelen. Bij zijn aantreden als bestuursvoorzitter gaf hij aan het werk van topman en dat van ‘uitvoerder’ te willen combineren. "Het was voor mij een voorwaarde om deze baan te accepteren. Ik vind het klantencontact leuk. Maar er is ook een zakelijke reden. In mijn beleving vinden medewerkers én klanten het van belang dat degene die de tent leidt, begrip heeft voor de spanning, de uitdaging en de issues die er spelen."

Spannend

Hij kwam ter wereld in Kerkrade. Woonde 35 jaar 'met bijzonder veel plezier' in Limburg. Maar een Limburger in hart en nieren voelt hij zich niet. "Ik heb mezelf altijd veel meer Europeaan gevoeld. Dat is iets waar ik wél veel mee heb. Misschien heeft dat wél iets met mijn Limburgse afkomst te maken."

Tegen de katholieke Limburgse traditie in is hij een telg uit een klein gezin: vader, moeder en een twee jaar oudere zus. Een typisch ambtenarengezin: zijn moeder werkte bij de Nederlandse Spoorwegen, zijn vader bij de Belastingdienst. De liefde voor cijfers heeft hij dus niet van een vreemde.

De keuze voor het accountantsvak omschrijft hij als bizar. "Ik vond economie wel spannend. Maar ik was idolaat van geschiedenis en klassieke talen. In de tijd dat ik mijn gymnasium afrondde, was de toekomst van 'het gym' heel onzeker. En daarmee de kans op werk. Voor mijn toenmalige docent klassieke talen was die onzekerheid aanleiding om mijn keuze ter discussie te stellen. Die wijze raad heb ik ter harte genomen."

Zijn vader bracht hem met boekjes van de Rijksaccountantsdienst op het spoor van de accountancy. "Ik kon aan de slag bij een accountantskantoor. Maar de Nivra-opleiding prikkelde me niet zo. Na een jaar stopte ik er mee en ben ik economie gaan studeren." Lang duurde het afscheid van de accountancy niet. De universiteit van Maastricht, waar hij studeerde, wilde zich richten op de accountancy. "Ze wisten dat ik een verleden in de sector had, dus vroegen ze me of ik als student-assistent wilde helpen om de opleiding vorm te geven."

Het studentassistentschap begon als middel om brood op de plank te krijgen. Maar eenmaal bezig kreeg hij het aanbod om een proefschrift te schrijven. Hij zag het als een mooie kans om op heel verschillende manieren met het vak bezig te zijn: studeren, aan een proefschrift werken en actief zijn in de praktijk. De binding met de academische wereld verdween daarna nooit meer.

De academische wereld en het bedrijfsleven zijn twee heel verschillende werelden, spreekt Dassen uit ervaring. De wisselwerking tussen die twee ervaart hij als verrijkend. "Het helpt mij in mijn werk. Zo is het contact met studenten voor mij een goede manier om te sonderen wat voor opvattingen de huidige generatie heeft. Bijvoorbeeld over de work-life-balance."

Over work-life-balance gesproken: komt u als u alle activiteiten op een rijtje zet niet riant aan een 80-urige werkweek?

"Eh, ja. Dat zou maar zo kunnen. Ik denk dat de werkweek in mijn geval al gauw uitkomt tussen 70 en 80 uur." Zijn vrouw, politicoloog, beperkt zich tot werkweken van 16 uur. Verontschuldigend: "De realiteit is dat zij een heel belangrijk, eh, buitenproportioneel aandeel heeft in het managen van de stabiliteit aan het thuisfront." Hij prijst zich gelukkig dat 'het thuisfront' ervaart dat zijn vrije tijd ook écht vrije tijd is. "Dan kun je het volgens mij best lang volhouden."

Wat hem helpt is dat hij heel gemakkelijk de knop kan omzetten. "Als het werk er even op zit, ben ik ook echt thuis. Dan is het niet zo dat ik op de bank over Deloitte zit na te denken. Nee, dan ben ik er voor het gezin. Voor vrouw en kinderen. Dat vind ik erg belangrijk. De tijd die dan nog rest voor mezelf, gaat op aan lezen. Dat is overigens met name nachtkastjeswerk. Ik lees heel graag en veel en gevarieerd. Boeken over de wereldeconomie, Nederlandstalige literatuur, maar ook boeken over techniek, auto's. Ik ben een echte autofreak."

Die Maserati hier voor de deur…

Breed grijnzend: "Die zou zomaar van mij kunnen zijn." De Maserati is zijn dagelijks vervoermiddel. Daarnaast heeft hij nog twee klassiekers. Zijn passie voor Italiaanse auto's sluit aan bij zijn passie voor Italië. "De geschiedenis van het land spreekt me aan. Maar ook zoiets als de liefde van Italianen voor mooie dingen. Ze zijn zó gedreven door schoonheid, dat de functionaliteit soms een beetje achterblijft. In Nederland zal dat niet snel gebeuren. Dat zal wel met onze calvinistische volksaard te maken hebben."

Is zo'n Italiaan dan niet wat te veel van het goede?

"Ik heb ook een heel keurige Zweedse auto. Dat zal de gemiddelde klant wat minder prikkelen. Het voordeel van dit type auto is dat je daarmee gelijk duidelijk maakt dat je een freak bent. De meeste mensen vinden het wel wat sympathieks hebben. Dus ik heb niet de indruk dat ik daarmee op de tenen van mensen sta. En als ik het gevoel heb dat dit wél kan gebeuren, ga ik ook niet provoceren. Dan komt de Zweed weer voorrijden."

Vijf stellingen voor Roger Dassen

Curriculum Vitae

Geen sleutelaar

Frank den Hoed
forum@vno-ncw.nl