31-05-2012 - EK-voetballand Polen is de krachtpatser van Europa met een groei van 2,7 procent. De transformatie van een grauw Oostblokland naar de financiële spil van de regio lijkt bijna voltooid. Warschau is zelfbewust. En grijpt zelfs de wankele eurozone onder de armen.
Voetballiefhebbers kunnen op weg naar de Oranje Camping een blik werpen op de bouw van de 54-verdiepingen hoge Zlota44 Tower in Warschau. Dit ‘paleis’ met marmer, tropisch hardhout, verhoogde plafonds, kristallen luchters en een hondenuitlaatservice is ontworpen door de Pools-Amerikaanse toparchitect Daniël Libeskind. Een derde van de appartementen is verkocht, terwijl de verkoopprijs van ruim 7.000 euro per vierkante meter al gauw twee keer zo hoog is als een toch al relatief duur appartement in het centrum.
De Zlota44 Tower is het nieuwe kenmerk van de hoofdstad Warschau. Het feit dat de Poolse regering bijna 6 miljard euro uitleent aan het IMF-noodfonds om de eurozone te kunnen steunen, is een ander kenmerk geworden van een natie die zich economisch sterk voelt.
En terwijl in Nederland de discussie over dronken Polen en de zogenoemde MOE-landers opflakkert, eren ABN-Amro-economen Polen met de titel Sterkste man van Europa. ‘Onze economen zijn voor dit rapport juist op zoek gegaan naar positieve uitersten’, schrijft Joop Wijn, voormalige staatssecretaris en huidig ABN-Amro-bestuurder, in het voorwoord van Speuren naar sterren. De analisten richten zich onder meer op landen die het in ‘winterachtige tijden bovengemiddeld goed doen’. Polen steekt er zeker bovenuit. Sinds het begin van de jaren negentig groeit de economie na een shocktherapie en dankzij een liberaal economisch beleid. In 2004 volgt een nieuwe oppepper. Polen wordt lid van de Europese Unie, waarna het land toegang krijgt tot de Brusselse subsidiepot. Met de 67 miljard euro uit de EU-structuurfondsen hervormt het land de infrastructuur en economie.
Terwijl de West-Europese economieën in 2009 na de kredietcrisis kennismaken met een krimpende economie, blijft Polen als enige binnen Europa overeind met positieve cijfers. De Poolse export bereikt vorig jaar een record; de bevolking geeft het geld in de winkels ongegeneerd uit. De kredietverlening groeit in het afgelopen jaar met dubbele cijfers. De omvang van de middenklasse – met een maandinkomen van omgerekend 1.400 euro per persoon – verdubbelt zich in tien jaar tijd. Het inkomen per hoofd van de bevolking verviervoudigt zich tussen 1995 en 2011.
Walhalla?
De Polen geven hun geld makkelijk uit. Je weet maar nooit wanneer het slechter wordt, is de argumentatie. Het is ook die grote binnenlandse consumptie die Polen voor een groot deel heeft gered van de recessie. Niet voor niets bezit de Frans-Nederlandse vastgoedbelegger Unibail-Rodamco rondom Warschau vier megawinkelcentra met huurders als Peek&Cloppenburg, Zara, H&M en G-Star. In 2010 exporteerde Nederland 8,5 miljard euro naar Polen. Dat is evenveel als de gezamenlijke uitvoer naar China, Brazilië en India.
De Nederlandse ondernemer heeft het land al lang ontdekt. Sinds het begin van de jaren negentig, als het communistische regime net plaats heeft gemaakt voor een prowesterse regering, is het land populair als lagelonenland. Zo verhuist Philips zijn lampenfabriek voor een belangrijk deel naar Polen. Nederlandse bedrijven doen een groot deel van de investeringen in Polen, al wordt daar ook Toyota toe gerekend, dat een motorenfabriek opzette vanuit de Nederlandse vestiging. De Poolse minister van staatsbedrijven en privatisering Mikolaj Budzanovski is trots op de aanwezigheid van elektronicabedrijven en van autobouwers als Opel, Volkswagen en Toyota. 'Polen is de grootste exporteur van witgoed in Europa. Niet omdat de Poolse merken zo goed bekend staan, maar omdat buitenlandse merken hun producten graag hier willen produceren.'
Is Polen het nieuwe economische Walhalla? Nee, natuurlijk niet. Het begrotingstekort is hoog, waardoor het land afhankelijk is van buitenlandse financiers (2011: 5,5 procent). De munt, de zloty, wordt regelmatig gedevalueerd. Dat houdt investeerders geïnteresseerd, maar het aflossen van de buitenlandse euro- of dollarschulden wordt lastiger. Wel wil de regering het begrotingstekort dit jaar terugbrengen tot onder de 3 procent. De staatsschuld is te hoog, vindt Polen, maar het percentage (bijna 55 procent) is vergeleken met veel landen van de eurozone relatief laag.
EU-steunfondsen
Hulp bij de saneringsmaatregelen krijgt Polen door het blijven ronken van de economische motor. Die zal dit jaar rond de 2,5 procent uitkomen, een plus die de Nederlandse economie al een tijdje niet meer heeft laten zien. Die motor wordt gevoed door steeds kapitaalkrachtiger burgers, die steeds vaker werken bij de buitenlandse bedrijven in West-Polen. Dicht bij de Duitse grens waar de infrastructuur veel beter is dan in het westen van het land. En dan zijn er nog de Europese stimuleringsfondsen voor infrastructuur, die tot 2015 zijn toegekend. 'Natuurlijk krijgen we daarna ook nog EU-fondsen voor infrastructuur', zegt Diominik Radziwil, onderminister van Financiën, alsof er geen financiële crisis is. 'Kregen Spanje en Italië niet ook vijftig jaar Europese steun?'
Ondertussen werkt het land hard om zijn huidige positie als financieel centrum van de regio uit te bouwen. Een positie die de staat kracht probeert bij te zetten door de komende privatiseringsronde helemaal via de Poolse beurs te laten verlopen. Eind deze maand wordt in Warschau de tweedaagse Centraal- en Oost Europese Beursgangtop gehouden, bedoeld om investeerders te lokken. Gastheren zijn de Poolse beurs, het ministerie van Financiën en het ministerie dat verantwoordelijk is voor staatsbedrijven en privatiseringen.
Bloeiende handel
Al jarenlang is Nederland de grootste buitenlandse investeerder in Polen. De financiële sector liep aanvankelijk voorop, maar inmiddels is de Nederlandse portefeuille zeer divers. Die investeringen vertalen zich ook in de handel tussen beide landen. Zowel de export als de import verdubbelde sinds 2004, het jaar dat Polen toetrad tot de Europese Unie. In 2010 is Polen opgeklommen naar de zesde plaats op de lijst van Europese landen waarmee Nederland zaken doet. Met een exportwaarde van 7,4 miljard euro is Polen nog belangrijker dan Rusland (5,6 miljard), China (5 miljard) en Turkije (4,5 miljard).
Lees ook
'Ondernemen is in Polen veel leuker'
Walter Devenijns, Remko Ebbers
devenijns@vno-ncw.nl