Pieter Zwart – Stevig vasthouden en gáán

07-06-2007 - Werken voor een goeie baas lijkt hem hartstikke leuk, beweert hij. De kans dat het er ooit van komt is nihil. En weet je, eigenlijk ziet 'entrepreneur of the year' Pieter Zwart zich ook helemaal niet in loondienst gaan. "Where's the fun for me?"

Inmiddels nadert hij de dertig, maar toen hij in 1999 met twee vrienden het bedrijf Coolblue begon, was hij nauwelijks droog achter de oren. Acht jaar later bedraagt de jaaromzet 45 miljoen euro, zijn er 130 mensen in dienst en mag Pieter Zwart zich Nederlandse ondernemer van het jaar noemen. Afgelopen weekend meldde hij zich in Monaco om ons land te vertegenwoordigen bij de strijd om de titel van beste ondernemer wereldwijd. "Erkenning. Leuk. Schouderklopje", zegt hij op de vraag wat al die loftuitingen met hem doen. Want eerder al vielen de Rotterdamse Ondernemersprijs en de Gazellen Awards voor snel groeiende bedrijven hem en Coolblue ten deel. En begin juni krijgt hij te horen of hij zich komend jaar ook Elsevier Retail Personality mag noemen. Máár: "Het bedrijf is mooi, niet ik."

Vals bescheiden is hij allesbehalve. Dat veel eer op hem afstraalt en niet op mede-oprichters Paul de Jong en Bart Kuijpers, is nu eenmaal het gevolg van hun gezamenlijke keus om Pieter 'de smoel naar buiten' te maken. "Daarvoor is hij ook verreweg het meest geschikt", zegt Paul terwijl Pieter zich nog van het magazijn in Capelle aan den IJssel richting het winkelpand in het Rotterdamse Kralingen aan het haasten is. "Hij geniet ook het meest van het ophalen van die prijzen."

En eerlijk is eerlijk, het was ook Pieter die destijds in de kroeg de verlossende woorden sprak die uiteindelijk de oprichting van het internetwinkelbedrijf inluidden. Hij herinnert het zich nog heel vivid, zegt hij, als hij eenmaal de stoel van zijn collega-directeur heeft ingenomen. "We zaten al de hele avond te praten over een eigen bedrijf. We hadden goed bier op, de ideeën werden steeds mooier. Cut the crap, zei ik op een zeker moment. Het eerste dat we morgen doen is ons inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Daarna kunnen we ontbijten."

En zo geschiedde. Coolblue is letterlijk ontstaan op de achterkant van een bierviltje. Niet als grap, gok of probeerseltje, maar met serieuze intenties en met volle overtuiging dat de weg naar succes open lag. "Voor ons was het duidelijk: nú knallen. Je bent jong en zit vol energie. Je hebt nog geen hypotheek, geen vrouw, geen kinderen. Het risico is nul. Het ergste dat ons kon gebeuren was dat we een jaar geen inkomen hadden. Maar als student heb je dat toch al niet."

Het begon allemaal met de MP3-speler, die op Pieters pad kwam toen hij een bijbaantje had bij een chipproducent in Amsterdam. Vrijwel niemand had er nog van gehoord. Echt betaalbaar was het apparaatje ook nog niet: 32 megabyte kostte 600 gulden. Ter vergelijking: voor zo'n 200 euro kan de liefhebber tegenwoordig 250 keer zoveel muziek kwijt. Een webwinkel gericht op dat ene product, inclusief alle mogelijke toebehoren, bleek een gat in de markt. Wat heet: één internetwinkeltje voor MP3-spelers groeide in acht jaar uit tot een conglomeraat van bijna dertig gespecialiseerde webshops in de meest uiteenlopende productgroepen, waaronder digitale camera's, gps-systemen en telefoons. Er kwam een 'gewone' winkel aan de Oudedijk in Rotterdam-Kralingen en de jongste uitbreiding toont de internationale ambitie van Coolblue: een winkel in Antwerpen. "Een webshop waar je naar binnen loopt. Dat gaat dogmatisch ver; het hele design doet denken aan de site. Een soort Second Life, maar dan in real life", klinkt het trots.

Kassen

Grenzeloze ambitie en ongebreidelde groei zijn kenmerkend voor Coolblue, maar tekenen ook Pieter Zwart. Al op jonge leeftijd was werken zijn belangrijkste bezigheid. Eerst in de kassen, later in de supermarkt. "Als anderen 8 uur werkten, werkte ik 16 uur." Op zijn zeventiende klopte hij al op de deur van de Kamer van Koophandel, want hij had 'iets leuks' bedacht. Of hij eerst even achttien wilde worden, kreeg hij te horen, dan konden ze hem pas inschrijven. In zijn eerste studiejaar had hij een eigen webdesignbedrijfje en later ging hij automatiseringstrainingen geven aan bedrijven.

Vader en moeder Zwart zagen het van een afstandje gebeuren. Ze moedigden hun jongste zoon aan om toch vooral zijn studie niet te verwaarlozen. "Maar tegelijkertijd vonden ze geloof ik wel dat ik slim bezig was", zegt Pieter. "In ieder geval hebben ze nooit negatief gereageerd op mijn plannen. Ze wisten dat het bloed toch wel zou kruipen waar het niet gaan kon. Er was ook altijd wel iets van verwondering."

Verwondering omdat je de ondernemersdrift niet van hen hebt?

"Misschien. Mijn vader is ingenieur, hij bouwt bruggen. Ik kom eigenlijk uit een heel gewoon gezin. Een eigen onderneming starten, dat is niet iets waar we het thuis over hadden."

Het klinkt bijna verontschuldigend, zoals Pieter Zwart praat over de 'gewoonheid' van zijn jeugd. "Wat kan ik erover zeggen? Ik heb een broer die zes jaar ouder is. Dat betekent dat je elkaar op school niet echt tegenkomt en dat we ook nooit hebben gevochten om dat ene speelgoedautootje. Vechten met zo'n oudere broer had sowieso niet zoveel zin."

Pieter was zeven jaar toen hij van Krommenie (Noord-Holland) naar Zoetermeer verhuisde. Daar werd hij dikke vriendjes met zijn buurjongetje Bart. Al zat Bart een klas hoger, na schooltijd mochten ze graag samen voetballen en schaken. Ze gingen naar het vwo, allebei op dezelfde school. Toen Pieter in zijn laatste jaar bleef zitten, kwam hij bij Paul in de klas. Langs verschillende aanvliegroutes kwamen Paul, Pieter en Bart elkaar weer tegen in de collegebanken van de Rotterdamse Erasmus Universiteit. Niet dat ze daar vaak zaten: "Door het jaar heen werkte ik en als de tentamens in zicht kwamen, nam ik twee weken vrij om me zo goed en zo kwaad als het ging voor te bereiden." Als Coolblue eenmaal geboren is, gaat alle tijd in de onderneming zitten. Studentenkamers worden omgebouwd tot kantoren, het restaurant op de hoek fungeert als vaste eetzaal en tijd voor iets anders dan werken is er niet. "Vanaf dat moment is het stevig vasthouden en gáán. We besloten ons een jaartje niet in te schrijven voor de studie en daarmee was het einde verhaal."

Einde verhaal voor de studie, maar het begin van een groeispurt van Coolblue die maar niet te stoppen lijkt.

"Als je zelf deel bent van zo'n proces, valt dat minder op. Bamboe groeit ook knetterhard, maar daar zie je niks van als je ernaar gaat zitten kijken. We hebben de weg stap voor stap afgelegd, maar wel rennend."

Heeft jullie vriendschap zakelijk nooit in de weg gezeten?

"Integendeel. Je bent niet voor niets al zolang met elkaar bevriend. We weten precies wat we aan elkaar hebben. Natuurlijk kun je er geen algemene regel van maken en stellen dat het altijd zal werken, maar bij ons heeft het verdomd goed uitgepakt."

Kun je dat verklaren?

"Misschien komt het doordat we elkaar zo goed aanvullen. We hebben heel verschillende karakters. Natuurlijk ook wel raakvlakken, anders kom je uiteindelijk niet bij dezelfde studierichting uit. Maar psychologisch zijn er grote verschillen."

Wat is jouw specifieke inbreng in jullie driemanschap?

"De ideeën, de vaart. Schwung, moet ik misschien zeggen. En ik vind het leuk om voor groepen te spreken. Ik kan mijn enthousiasme makkelijk op anderen overbrengen. Mijn frustraties ook, trouwens."

En wat voegen je vrienden toe?

"Paul is echt een mensenmens. Hij is heel charmant, innemend. En bloedfanatiek, dat weer wel. Bart is rustig, analytisch. Zijn belangrijkste eigenschap is dat hij bijna altijd gelijk heeft. Hij heeft niet altijd het hoogste woord, maar wát hij zegt is raak. Hij is de strateeg; als je met Bart gaat risken, verlies je."

Je bed staat intussen allang niet meer in je kantoor naast je bureau, zoals in de begintijd. Maar betekent dat ook dat je wat meer afstand hebt kunnen nemen?

"Ja hoor, en dat is eigenlijk heel snel gegaan. Alles normaliseert zodra het een echt bedrijf wordt, met personeel en een eigen bedrijfscultuur. Op een bepaald moment is het dan ook niet meer nodig om alleen maar met werk bezig te zijn. Een uurtje langer doorwerken heeft een stuk meer zin als je met drie man bent dan bij een bedrijf met 130 man personeel."

En dus is er tijd voor andere dingen. Computerspelletjes bijvoorbeeld, een van zijn grootste hobby's. Of piano spelen. Flink strooien met zijn zelfverdiende vermogen is niet aan deze ondernemer besteed. Voor dure auto's loopt hij niet warm; hij heeft niet eens een rijbewijs. Genieten doet hij wel van zijn 'mooie huis met tuin, waar je lekker in kunt zitten'. Hij woont samen met zijn vriendin. "Ik ben weer terug bij mijn highschool sweetheart. In onze studententijd waren we elkaar een beetje uit het oog verloren, maar we hebben elkaar weer gevonden. Dat viel ongeveer samen met de start van Coolblue. Deze zomer gaan we trouwen."

En dan? Wat wens je jezelf nog toe voor de toekomst?

"Het lijkt me leuk om een gezin te hebben. En dat Coolblue nog veel groter wordt."

Het gesprek is klaar. Op tafel liggen de geknakte restjes van een roerstaafje. Nog voor de afsluitende handdruk op straat, bij de ingang van de winkel, heeft hij zijn sigaret al aangestoken. Vanmiddag wacht elders in Rotterdam een collegezaal vol studenten die van hem willen horen hoe je dat doet, zo'n succesvol bedrijf starten.

Maar nu eerst even ontspannen.

Zes stellingen voor Pieter Zwart

Curriculum Vitae

Joop Daggers
forum@vno-ncw.nl