26-01-2012 - Het borrelt in Keidanren, de grote-zusterorganisatie van VNO-NCW in Japan. En wel om de vraag of kerncentrales wel of niet gewenst zijn. Lijdt de werkgeversorganisatie aan een fall out?
Het is eind januari, tien maanden na de aardbeving en de kernramp. Van Japans 54 kernreactoren zijn er nog slechts vijf aan het net. De redenen zijn bekend: drie reactoren in de centrale Fukushima Daiichi zijn doorgesmolten, een vierde is total loss. Nog steeds lekt er radioactiviteit uit. Andere reactoren werden stil gelegd vanwege een te groot aardbevingsrisico of omdat ze een check-up moesten ondergaan. Is een reactor eenmaal stop gezet, zo besloot de Japanse regering na de ramp, dan moet hij een stresstest ondergaan en aan strengere – nog niet vastgelegde – normen voldoen. Over drie maanden zijn ook de laatste vijf reactoren aan hun beurt toe. Japan is dan atoomstroomvrij, wanneer de regering niet snel de herstart van centrales mogelijk maakt.
Slecht voor de Japanse industrie, zegt Keidanrens bestuursvoorzitter, en president van Sumitomo Chemicals, Hiromasa Yonekura. ‘Elektriciteit wordt schaars en duur.’ Keidanren pleit dan ook officieel voor een snelle herstart van goedgekeurde kerncentrales.
‘Maar dit is geenszins een unaniem standpunt’, verkondigt Keidanrens bestuurslid Masayoshi Son, oprichter en directeur van het succesrijke software-, internet- en telecommuncatiebedrijf Softbank. Na de kernramp profileerde hij zich als de meest uitgesproken voorstander van alternatieve energie. En heeft een grote groep ondernemers, academici en lokale bestuurders om zich heen verzameld om Japans corrupte, machtige, monopolistische elektriciteitsindustrie te dereguleren. Hiroshi Mikitani is met zijn firma, Japans grootste i-commerceplatform Rakuten, zelfs uit Keidanren gestapt.
Ook de voorzitter van de andere ondernemersvereniging, Keizai Doyukai, is tegen kernenergie. Yasuchika Hasegawa, voorzitter van Keizai Doyukai en ceo van farmabedrijf Takeda, wil de kerncentrales ontmantelen. Met 600 vierkante kilometer land dat radioactief besmet is, vijftigduizend huishoudens die moesten evacueren en de enorme imagoschade voor Japan zijn de kosten van een kernramp eigenlijk niet te verantwoorden, vindt hij. Precies het standpunt dat de overkoepelende vakbond Rengo sinds kort ook inneemt. Tot de ramp was Rengo pro atoomkracht; een machtig deel van de achterban werkt immers in de elektriciteitsindustrie. Maar de stemming onder de Japanse bevolking is na de kernramp totaal omgeslagen.
Voor een deel geldt dat dus ook voor ondernemers. De scheidslijn lijkt te liggen tussen de oude, traditionele industrie en de nieuwe, ict- en bio-industrie. Die laatste groep neemt het heft in eigen handen. Zo wil Son (Softbanks) 200 megawatt zonnecentrales in Japan neerzetten. Hij blijft wel lid van Keidanren. Het is beter van binnenuit de push naar een duurzame samenleving te organiseren dan van buitenaf, redeneert hij. Maar zo denken lang niet alle leden van de ondernemersorganisaties erover.
Judith Stalpers
forum@vno-ncw.nl