‘Flexibilisering is niet doorgeschoten’

20-05-2010 - Over de situatie op de arbeidsmarkt wordt een "ongelooflijke hoop onzin" verteld, vindt Aart van der Gaag, directeur van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU). Als gevolg daarvan komt de flexibele inzet van arbeidskrachten in een kwaad daglicht te staan. Tijd voor correctie van het beeld.

Wat is er mis met ons beeld van de arbeidsmarkt?
"Het blijkt allemaal wel mee te vallen met de werkloosheid. Na Denemarken staan wij er het beste voor in Europa qua werkgelegenheid. Er zijn nu zo’n 550 duizend werklozen, terwijl we crises hebben gekend met achthonderdduizend werklozen. Maar volgens het Centraal Planbureau zou de crisis een enorme impact op de arbeidsmarkt hebben. En omdat het CPB de werkloosheidscijfers niet terugvindt in zijn modellen, concludeert het dat het dan wel om zzp’ers en uitzendkrachten moet gaan."

Het is dus de schuld van het CPB?
"En van politici en de media. Die roepen eerst dat er tienduizenden Polen uit Engeland hierheen komen, omdat ze daar geen werk meer kunnen vinden. En wat blijkt? Zij gaan terug naar Polen of trekken naar Scandinavië."

"Vervolgens duiken verhalen op over tienduizenden Polen die vanuit Nederland naar Polen terugkeren. Ze zouden in tentjes onder bruggen en in bossen overleven. In werkelijkheid zijn er dit jaar vijfduizend Polen meer werkzaam in Nederland. Dat baseren wij onder meer op basis van de gegevens van de zestig ‘Polenbureaus’ onder onze leden."

En de verhalen over zzp’ers dan?
"We maken elkaar wijs dat het er inmiddels een miljoen zijn, maar ik kom uit op zo’n 640 duizend, en dat is inclusief de mensen die al als zelfstandige werkzaam waren toen het begrip zzp nog niet bestond. Ik denk zelf dat er 250 tot 350 duizend échte zzp’ers zijn, de nieuwe handelaren in arbeid. Zzp’ers verdienen volgens de Belastingdienst gemiddeld maar 5.000 euro per jaar. Dat betekent dat er veel schijn-zzp’ers zijn."

"Dat beeld van zzp’ers die naar de voedselbank gaan, klopt ook niet. Vorig jaar hebben zzp’ers meer uren gewerkt, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Overigens wel tegen lager tarief. Maar elke krant neemt dat voedselbankverhaal over. Een microwaarneming wordt meteen macro vertaald. Daar erger ik me dood aan."

Waarom maakt u zich daar druk over?
"Als het probleem verkeerd wordt gedefinieerd, wordt ook de oplossing verkeerd gekozen. De vakbeweging roept op basis van de beeldvorming dat de flexibilisering van de arbeidsmarkt is doorgeschoten. Ik durf echter te zeggen dat de flexibilisering er juist voor heeft gezorgd dat de crisis op de arbeidsmarkt tot dusver is meegevallen."

Waarom pleit u dan toch voor fatsoenlijke flexibilisering?
"Als ABU-leden zich aan de cao houden, verwacht ik dat ook van aanbieders van andere vormen van flexibiliteit. Dat is niet alleen een kwestie van level playing field. Ik vind het, met mijn verleden in ontwikkelingssamenwerking en de sociale zekerheid, ook belangrijk vanuit maatschappelijk oogpunt. Wij slepen ook moeilijke groepen als allochtonen, ouderen, gehandicapten en langdurig werklozen naar de arbeidsmarkt. Die vormen 35 procent van ons bestand."

"Het beeld van flexibele arbeidskrachten als klapstoelen van de economie, als het putje van de arbeidsmarkt is slecht voor Nederland. Daar zet ik mijn beeld tegenover: als iemand twintig jaar op dezelfde plek zit en dan wordt ontslagen, heeft ie het moeilijker dan een uitzendkracht."

Hoe moeten malafide uitzendbureaus worden aangepakt?
"De ABU vertegenwoordigt zo’n 70 procent van de uitzendorganisaties. Daar vallen de vijf- tot zesduizend malafide bureaus niet onder. Met minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn wij bezig om die bureaus aan te pakken. Dat verloopt traag. Inmiddels is geregeld dat inleners van uitzendkrachten er verantwoordelijk voor zijn dat die het minimumloon uitbetaald krijgen als blijkt dat het uitzendbureau niet gecertificeerd is. De tweede slag die we willen maken, is de verplichte registratie van uitzendbureaus. Dat maakt de markt zichtbaar en beter controleerbaar."

Wat gaat er dan traag?
"We roepen al tien jaar om vrijwaring van inleners die zakendoen met gecertificeerde uitzendbureaus. Ook willen we hogere boetes voor bureaus die zich niet aan de regels houden. Minister Donner vinden we daarbij aan ons zijde, maar het steekt op de Belastingdienst. Die wil geen macht delen en is bang een deel van de belastingopbrengst te missen. Terwijl ze juist meer kunnen binnenhalen als alle uitzendbureaus netjes premies en belasting afdragen."

Hoe staat de uitzendsector er nu voor?
"De werkgelegenheid in de sector is met 35 procent gedaald als gevolg van de crisis. Dat is natuurlijk slecht voor onze leden. Het is ons lot: we zijn de eerste sector die de klappen krijgt, maar ook de eerste die weer gaat groeien.

"Als je kijkt naar de werkloze uitzendkrachten zelf, is het beeld genuanceerder. De helft van de uitzendkrachten zonder werk studeert. Het is een bijbaan en dat zou ik geen schrijnende gevallen willen noemen. Nog eens een kwart is uitzendkracht om wat meer luxe in het huishouden te hebben. Zo’n 15 procent kiest permanent voor een flexibele loopbaan."

Paul Scheer
scheer@vno-ncw.nl

Tags: arbeidsmarkt, uitzendbranche, werkloosheid, zzp'ers, level playing field