11-03-2010 - Met een werkloosheid van zo’n 10 procent zwelt de roep om protectionistische maatregelen aan. Tot ergernis van Amerikaanse werkgevers. "Honderdduizenden banen gaan verloren."
Eerst het goede nieuws: Canadese bedrijven mogen voortaan meebieden op overheidsprojecten die de Amerikaanse economie uit het slop moeten trekken.
Dan het slechte nieuws: voor de rest van de wereld, Europa incluis, blijft de beruchte Buy America clausule in het stimuleringsprogramma van president Obama nog steeds van kracht. De vorige maand gepresenteerde overeenkomst met Canada is dan ook eerder een herinnering aan de handelsbarrières die de Verenigde Staten de afgelopen jaren hebben opgeworpen. Met de ambities van het Witte Huis lijken die binnenkort alleen nog maar hoger te worden. President Obama wil de komende vijf jaar twee miljoen banen creëren door de export te verdubbelen. Dat zal volgens Sven Jari Stehn, econoom bij Goldman Sachs, alleen maar lukken als de dollar 30 procent in waarde daalt en de wereldeconomie tegelijkertijd 4,5 procent per jaar groeit. Dat scenario is onwaarschijnlijk.
Obama lijkt daarmee in een onmogelijk parket te zijn terechtgekomen. Vanwege een hardnekkige werkloosheid van tegen de 10 procent zwelt in eigen land de roep om protectionistische maatregelen aan. Zo is een vrijhandelsverdrag met Zuid-Korea nog niet geratificeerd omdat het de Amerikaanse auto-industrie onvoldoende bescherming biedt. Dit gebrek aan daadkracht is werkgeversorganisaties een doorn in het oog. "De Europeanen hebben wèl een verdrag met de Koreanen," zegt Tom Donohue van de Amerikaanse Kamer van Koophandel. "Als dat halverwege dit jaar van kracht gaat verliezen we driehonderdduizend banen." Volgens Donohue treft niet alleen Obama blaam. "Het zijn vooral de vakbonden."
Een groter conflict dreigt echter met China. Vorige maand verklaarde Obama ‘veel harder’ te zullen optreden tegen de koers van de Chinese munt, die volgens hem kunstmatig laag gehouden wordt. China is op haar beurt woedend over een Amerikaanse wapendeal ter waarde van 6,4 miljard dollar met aartsvijand Taiwan. Als schot voor de boeg introduceerde de Chinese overheid vorige week een Buy China beleid, waarbij uitvindingen van eigen bodem voorrang zullen krijgen.
Het wapengekletter heeft zich nog niet direct tegen Europa gericht. Maar dat wil niet zeggen dat Europese exporteurs niet indirect schade kunnen lijden door het verharde handelsklimaat. Zo bestaat de kans dat China massaal dollars gaat dumpen om een valutacrisis te forceren. Dat is weliswaar goed voor de Amerikaanse uitvoer, maar desastreus voor het investeringsklimaat. Dat China een van Amerika’s grootste schuldeisers is en zich daarmee in eigen vlees snijdt, vormt volgens sinoloog Arthur Herman geen belemmering. "Als het gaat om Taiwan wordt rationeel denken al snel overvleugeld door nationalistische trots."
Jeroen Ansink
forum@vno-ncw.nl